Organizacja sA�uA?by bezpieczeA�stwa w fabryce a�zUrsusa�? PaA�stwowych ZakA�adA?w InA?ynierii

nr 3/2011 |

W krajach Europy Zachodniej oraz w Stanach Zjednoczonych Ameryki PA?A�nocnej juA? od dawna powstaA�a myA�l o walce z nieszczA�A�liwymi wypadkami przy pracy, przy czym a�� rA?wnorzA�dnie z rozwojem przemysA�u, higieny pracy i ekonomiki spoA�ecznej a�� myA�l ta spowodowaA�a na szerokA� skalA� zakrojonA� akcjA� z bardzo znacznym wynikiem dodatnim.

Zwrotnym momentem w tej dziedzinie byA�o utrwalenie siA� przekonania, A?e w akcji bezpieczeA�stwa pracy odgrywajA� rolA� nie tylko wzglA�dy finansowe poszczegA?lnych fabryk i przemysA�owcA?w, lecz takA?e, i to przede wszystkim, wzglA�dy natury humanitarnej, spoA�ecznej i ogA?lnogospodarczej.

W paA�stwach uprzemysA�owionych, jak Francja, Niemcy, Anglia i Stany Zjednoczone, powstaA�y silne i wpA�ywowe organizacje, ktA?rych zadaniem jest walka o bezpieczeA�stwo pracy.

W Polsce zainteresowanie sprawA� bezpieczeA�stwa pracy jest, niestety, sA�abe, toteA? niewielka stosunkowo liczba zakA�adA?w przemysA�owych wprowadziA�a u siebie oddziaA�y bezpieczeA�stwa; sA� to: Huta Batorego, Huta KrA?lewska, ZakA�ady Ostrowieckie, Fabryka Metalurgiczna PaA�stwowych ZakA�adA?w InA?ynierii i kilka innych; natomiast w wielu gaA�A�ziach przemysA�u przestrzeganie bezpieczeA�stwa pracy prawie zupeA�nie nie istnieje. PrzechodzA�c do organizacji sA�uA?by bezpieczeA�stwa pracy na terenie Fabryki Metalurgicznej PaA�stwowych ZakA�adA?w InA?ynierii a�zUrsusa�? w Czechowicach pod WarszawA�, muszA� przede wszystkim stwierdziA� peA�ne zrozumienie tego zagadnienia przez dyrekcjA� fabryki. Najlepszym dowodem tego jest utworzenie z inicjatywy dyrekcji dziaA�u bezpieczeA�stwa i zapobiegania nieszczA�A�liwym wypadkom przy pracy. Kierownictwo tym dziaA�em powierzono inA?ynierowi, ktA?ry w swej dziaA�alnoA�ci nie jest niczym skrA�powany przy przeprowadzaniu potrzebnych badaA� na terenie fabryki i ktA?remu pozostawiono peA�nA� inicjatywA� w tym kierunku.

W myA�l zaleceA� dyrekcji i wyznawanej przez niA� zasady, A?e z caA�oA�ciA� funkcji Fabryki Metalurgicznej A�A�czy siA� bezpoA�rednio przewidywanie i zapobieganie wypadkom przy pracy, akcja ta na terenie Fabryki Metalurgicznej PaA�stwowych ZakA�adA?w InA?ynierii w Czechowicach wyglA�da, jak nastA�puje.

A. Akcja zapobiegawcza

1. Zapobieganie techniczne

(a) Kontrola ruchu, badanie i sprawdzanie czA�A�ci dA?wigA?w, A�aA�cuchA?w, lin itd. oraz bezpoA�rednie czuwanie nad bezpieczeA�stwem pracy. Na przykA�ad zaA�oA?ono specjalne ochrony przy piA�ach taA�mowych, gumowe fartuchy przy piaskownicach obrotowych i specjalne maski, zbadano w roku bieA?A�cym trzy suwnice 5- i 15-tonowe przy prA?bnym obciA�A?eniu od 7 do 20 ton oraz 14 DemagA?w 750 i 3000 kg przy prA?bnym obciA�A?eniu 1000 i 4000 kg. Sprawdzono mechanizmy, liny i A�aA�cuchy. O wynikach sporzA�dzono specjalne protokA?A�y i wpisano je do osobnej ksiA�A?ki sznurowej.

(b) Przy pracy zastosowano rA?A?ne specjalne przyrzA�dy ochronne, jak okulary, respiratory, maski itd. ZdawaA�oby siA�, A?e tak prosta rzecz, jak okulary ochronne, nie nasuwa A?adnych wA�tpliwoA�ci. Tymczasem okazaA�o siA�, A?e przy kaA?dym rodzaju pracy naleA?y stosowaA� rA?A?ne rodzaje okularA?w, jak np. specjalne okulary dla piecowych w odlewni A?eliwa, inne dla pracownikA?w przy szlifierkach, piA�ach taA�mowych do metalu, inne dla odlewaczy.

(c) Zapobieganie wypadkom przez racjonalne zorganizowanie pracy.

PoniewaA? wiA�kszoA�A� wypadkA?w w odlewniach wydarza siA� przy przenoszeniu pA�ynnego metalu, przy uA?yciu podnoA�nikA?w itp., w odlewniach Fabryki Metalurgicznej PaA�stwowych ZakA�adA?w InA?ynierii zwrA?cono uwagA� na usuniA�cie przyczyn mogA�cych spowodowaA� wypadki tej kategorii oraz na zachowanie porzA�dku i dyscypliny w odlewni, jako teA? na komunikacjA� (przejA�cia) na terenie odlewni. PrzejA�cia, sA�uA?A�ce do przenoszenia pA�ynnego metalu, uporzA�dkowano tak, A?e sA� moA?liwie najszersze, o rA?wnej powierzchni i wolne od przedmiotA?w tamujA�cych ruch, przy czym przyjA�to za zasadA�, A?e jedno lub dwa szerokie przejA�cia muszA� byA� stale wolne dla ruchu. Zwraca siA� rA?wnieA? specjalnie uwagA�, aby pracujA�cy nie zatrzymywali siA� pod wiszA�cymi ciA�A?arami. Zabroniono wszelkich czynnoA�ci pod wiszA�cymi skrzyniami formierskimi podczas robA?t formierskich. Podnoszenie duA?ych odlewA?w dozwolone jest tylko po zupeA�nym oswobodzeniu ze skrzynki formierskiej. Przy rA�cznym podnoszeniu A?A�da siA� od pracownikA?w A�cisA�ego wykonania komendy i przestrA?g majstra.

Podczas topienia zwraca siA� zawsze uwagA�, aby pracujA�cy staA� z boku otworu wylewowego w czasie napeA�niania kadzi; niezatrudnionym zaA� pobyt w pobliA?u jest w ogA?le wzbroniony. Ponadto same kadzie, sA�uA?A�ce do transportu pA�ynnego metalu, sA� zabezpieczone przed przypadkowymi przechyleniami.

Wiadomo jest, A?e praca przy wyjmowaniu gotowych odlewA?w ze skrzyA� jest jednA� z najszkodliwszych dla zdrowia, poniewaA? powstajA� kA�A�by kurzu przy wybijaniu ze skrzyA� formierskich piasku po wykonaniu odlewu. Aby temu zapobiec, wprowadzono wodne pulweryzatory, dziaA�ajA�ce za pomocA� zgA�szczonego powietrza i zapobiegajA�ce powstawaniu kurzu.

UlatniajA�cy siA� tlenek cynku w postaci biaA�ej pary, podczas topienia mosiA�dzu oraz zalewania form tym metalem powoduje tak zwanA� febrA� odlewniczA� (para ta powstaje przy nagrzewaniu stopA?w powyA?ej temperatury wrzenia cynku). Wobec tego, A?e nie daA�o siA� uniknA�A� tworzenia siA� ZnO, zastosowano dobrze dziaA�ajA�ce wyciA�gi przy piecach tyglowych, umieszczone nad piecami. DaA�o to bardzo dobre wyniki, gdyA? od dA�uA?szego czasu nie zdarzyA�y siA� zasA�abniA�cia na febrA� odlewniczA�, chociaA? produkcja dzienna stopu cynkowego o zawartoA�ci okoA�o 42% cynku dochodzi do 1000 kg dziennie.

Z uwagi na to, A?e nowo przyjA�ci robotnicy najczA�A�ciej ulegajA� wypadkom przy pracy, wA�oA?ono na majstrA?w obowiA�zek pouczenia nowo przyjA�tych i zwrA?cenia ich uwagi na gA�A?wne niebezpieczeA�stwa, obowiA�zek podobny majA� takA?e starzy doA�wiadczeni robotnicy.

ZaznaczyA� naleA?y, A?e w kwestii zapobiegania nieszczA�A�liwym wypadkom staA�e uA�wiadamianie robotnikA?w, periodyczne pouczania majstrA?w i rozmowy na ten temat dajA� zawsze poA?A�dane wyniki.

2. Zapobieganie psychiczne

(a) We wszystkich oddziaA�ach Fabryki Metalurgicznej PaA�stwowych ZakA�adA?w InA?ynierii umieszczone sA� tablice ostrzegawcze oraz specjalne przepisy dla spawaczy, zajA�tych spawaniem i ciA�ciem metali itd. Wywieszono takA?e plakaty rysunkowe, na ktA?rych sA� uwidocznione przyczyny i skutki nieszczA�A�liwych wypadkA?w przy pracy.

PoniewaA? robotnicy przyzwyczajajA� siA� po pewnym czasie do wywieszonych plakatA?w i przestajA� na nie zwracaA� uwagA�, zamienia siA� plakaty miA�dzy oddziaA�ami fabryki. OprA?cz tego sprowadzone zostaA�y z CzechosA�owacji wydane tam plakaty i wywieszone w fabryce po zmianie czeskich napisA?w na polskie. Nawiasem wspomnA� w tym miejscu, iA? we Francji propaganda przy pomocy plakatA?w we wszystkich fabrykach prowadzona jest w szerokich rozmiarach, a poniewaA? w fabrykach tych pracuje wielu polskich robotnikA?w, dla nich napisy francuskie przetA�umaczono na jA�zyk polski.

(b) W jednym z najwiA�kszych oddziaA�A?w Fabryki Metalurgicznej bywa wywieszany na widocznym miejscu dokA�adny i szczegA?A�owy opis wypadkA?w, jakie miaA�y miejsce w fabryce w ciA�gu ostatnich paru miesiA�cy, jako teA? wykaz nieszczA�A�liwych wypadkA?w, zaczerpniA�ty z fachowych tygodnikA?w i prasy codziennej.

(c) Fabryka prenumeruje stale czasopisma poA�wiA�cone zagadnieniom bezpieczeA�stwa pracy oraz zapobieganiu nieszczA�A�liwym wypadkom, jak a�zPrzeglA�d Fabrycznya�?, francuski miesiA�cznik a�zChronique de la SA�curitA� Industriellea�? oraz wA�oskie czasopismo ilustrowane a�zSecuritasa�? z Mediolanu.

(d) Wreszcie prowadzi siA� w fabryce statystykA� nieszczA�A�liwych wypadkA?w w myA�l zarzA�dzeA� wydanych przez Ministra Spraw Wojskowych z dnia 19.VI.1933 r.

B. Ratownictwo

Na terenie fabryki stale jest czynne ambulatorium Kasy Chorych, wyposaA?one we wszelkie A�rodki potrzebne do udzielenia pierwszej pomocy. OprA?cz tego w poszczegA?lnych oddziaA�ach fabryki zaprowadzono podrA�czne apteczki pierwszej pomocy, wystarczajA�ce dla doraA?nych mniejszych opatrunkA?w.

Na zakoA�czenie referatu uwaA?am za konieczne zaznaczyA� z przyjemnoA�ciA�, iA? nie byA�o wypadku, A?eby robotnicy przeszkadzali w pracy kierownikowi bezpieczeA�stwa, przeciwnie a�� stale spotykaA�em siA� z czynnym poparciem ze strony robotnikA?w w kaA?dej sprawie dotyczA�cej zapobiegania wypadkom.

Zdajemy sobie sprawA�, A?e wyszczegA?lniona wyA?ej akcja zapobiegawcza na terenie Fabryki Metalurgicznej PaA�stwowych ZakA�adA?w InA?ynierii a�zUrsusa�? nie moA?e byA� uwaA?ana za skoA�czonA� i zupeA�nie wystarczajA�cA�. Jest jeszcze wiele do zrobienia i w najbliA?szych latach akcja, naszym zdaniem, powinna rozwinA�A� siA� w nastA�pujA�cych kierunkach:

(a) Doprowadzenie porzA�dku w warsztatach do moA?liwego ideaA�u tak, aby kaA?dy przedmiot, narzA�dzie i materiaA� byA� na swoim miejscu, czyli a�� jak mA?wiA� Francuzi a�� a�zmiejsce dla kaA?dej rzeczy i kaA?da rzecz na swoim miejscua�?.

(b) Pomimo uA�wiadomienia majstrA?w i staA�ego wymagania od nich ze strony kierownictwa zapobiegania nieszczA�A�liwym wypadkom, naleA?aA�oby wydaA� kodeks bezpieczeA�stwa, normujA�cy przede wszystkim zakres dziaA�alnoA�ci majstrA?w w akcji przeciwwypadkowej.

(c) NaleA?y siA� zastanowiA�, czy nie byA�oby wskazane zaprowadzenie w fabryce wewnA�trznej Rady BezpieczeA�stwa z udziaA�em delegatA?w robotniczych.

(d) Zorganizowanie badaA� psychotechnicznych dla okreA�lania kwalifikacji fizycznych i psychicznych robotnikA?w.

(e) SprawA� propagandy zapobiegania i bezpieczeA�stwa trzeba rozwinA�A� znacznie szerzej, jak to siA� robi w niektA?rych krajach zachodnioeuropejskich, i uA?yA� ku temu A�rodki nowoczesne, przede wszystkim nastA�pujA�ce:

Plakaty, ktA?re powinny byA� A�adnie ilustrowane i drukowane; naleA?y je czA�sto zmieniaA� seriami, co miesiA�c lub co dwa najwyA?ej. NaleA?y teA? wykorzystaA� tak potA�A?ny nowoczesny A�rodek, jakim jest film.

Ustalenie odpowiednich drukA?w reklamowych na kopertach przy wypA�acie zarobkA?w robotnikowi.

Zaprowadzenie specjalnej skrzynki na terenie fabryki, do ktA?rej kaA?dy z robotnikA?w mA?gA�by skA�adaA� swe wnioski i spostrzeA?enia co do urzA�dzeA� ochronnych, na jakie kierownictwo czasami nie zwraca uwagi.

W celu zachA�cenia pracownikA?w do walki z wypadkami naleA?y wprowadziA� konkursy z nagrodami; pytania konkursowe powinny byA� jasne i proste, np.: Jakie, wedA�ug Was, naleA?aA�oby wprowadziA� zmiany i ulepszenia, aby uniknA�A� wypadkA?w przy pracy w Waszym warsztacie?

Z drugiej strony, w miarA� rozwoju prac naszych w tym kierunku trzeba siA� bA�dzie zastanowiA� nad rozwiA�zaniem kwestii naleA?ytej wentylacji i ogrzewania hal odlewniczych, co jednak napotyka na trudnoA�ci natury finansowej.

Wreszcie, korzystajA�c ze statystyki nieszczA�A�liwych wypadkA?w, trzeba bA�dzie powaA?nie przestudiowaA�, jakie czA�A�ci ciaA�a podlegajA� najczA�A�ciej urazom i w zwiA�zku z tym zastanowiA� siA� nad wprowadzeniem odpowiednich ochronnych A�rodkA?w, jak ubrania, buty, okulary itd.

W kaA?dym razie stwierdziA� musimy, A?e juA? obecnie istniejA�ca w fabryce sA�uA?ba bezpieczeA�stwa w praktyce znakomicie przyczyniA�a siA� do zmniejszenia liczby nieszczA�A�liwych wypadkA?w przy pracy.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>