Zacznijmy od A?A?A�tej kartki a�� dr hab. Ryszard Bugaj

nr 3/2011 |

dr hab. Ryszard Bugaj

a�zSolidarna Polskaa�? to jedna z emanacji hasA�a a�zIV Rzeczypospoliteja�?. To alternatywa PiS-u dla III RP. Alternatywa PO, ktA?ra takA?e kontestowaA�a system III RP, byA�a inna: omnipotentny rynek i a�zjak najmniejsze paA�stwoa�?. Realizacja wizji Solidarnej Polski miaA�a prowadziA� co najmniej do zasadniczego ograniczenia niesprawiedliwoA�ci i pozbawienia elit wyA�A�cznej kontroli nad paA�stwem. Ten postulat nie okreA�laA� jednak polityki tej partii, gdy byA�a u wA�adzy. PiS wprawdzie sugerowaA�, A?e z powodu przywiA�zania do programu Solidarnej Polski musiaA� z Leppera zrobiA� wicepremiera, ale jego realizacjA� powierzyA� najpierw Marcinkiewiczowi, a potem Zycie Gilowskiej.

PiS hasA�a Solidarnej Polski nigdy zresztA� nie skonkretyzowaA�, a w polityce jego rzA�du trudno byA�o dostrzec dziaA�ania z tym hasA�em wspA?A�brzmiA�ce (moA?e ulgi podatkowe na dzieci i likwidacja WSI). JuA? A�atwiej wskazaA� dziaA�ania bliskie idei… Liberalnej Polski: spA�aszczenie podatkA?w czy likwidacjA� podatku spadkowego. Jedno i drugie byA�o bardzo korzystne dla najzamoA?niejszych, a osobliwie dla oligarchA?w. Ale to nie znaczy, A?e PiS graA� cynicznie. SA�dzA�, A?e polityczne A�rodowisko tej formacji ma raczej ograniczonA� zdolnoA�A� do oceny alternatyw w sferze spoA�eczno-gospodarczej. Dla JarosA�awa KaczyA�skiego liczy siA� tylko a�zczysta politykaa�?.

Scena polityczna jest juA? od dawna a�zzabetonowanaa�? a�� po doA�wiadczeniu z SamoobronA� i LPR-em wyborcy sA� szczegA?lnie nieufni w stosunku do wszystkich kontestatorA?w. Nie bardzo zatem widaA� dziA� perspektywA� skierowania polityki paA�stwa w koleiny Solidarnej Polski. Wprawdzie nie wiadomo, czego moA?na oczekiwaA� po PiS-ie, ale nic nie wskazuje na to, A?e ta partia wykroczy poza ogA?lnikowe hasA�a. ZresztA� utraciA�a juA? wiarygodnoA�A� a�� najlepiej A�wiadczy o tym PJN, ktA?ry skA�ada siA� przecieA? z byA�ych wpA�ywowych politykA?w PiS i zwolennikA?w… Solidarnej Polski.

Trudno czegokolwiek spodziewaA� siA� po SLD, ktA?rym kieruje zbieracz grzybA?w, znany teA? z tanecznych popisA?w i ciA�gniA�cia ciA�A?arA?wki. Ale w tym roku prawo wyborcze zyskuje wielu PolakA?w, ktA?rzy mogA� nie pamiA�taA�, kim jest Leszek Miller i kto rzA�dziA� PolskA� w latach 2001-2005, dlatego SLD moA?e otrzymaA� nawet 15% gA�osA?w. MyA�lA�, A?e jest prawie pewne, iA? po wyborach bA�dzie rzA�dziA� tandem PO-SLD. BA�dzie rzA�dziA� zgodnie z hasA�em Liberalnej Polski, ale to hasA�o nie zostanie wprost ogA�oszone, a prowadzona polityka bA�dzie skrajnie pragmatyczna, czytaj: kunktatorska.

Jest maA�o prawdopodobne, by rzA�dy PO-SLD gwarantowaA�y stabilnoA�A�. PotencjaA� konfliktu zdaje siA� w Polsce byA� juA? bardzo wysoki. Niekorzystnie zmieniajA� siA� takA?e uwarunkowania zewnA�trzne. Kryzys w A�wiatowej gospodarce jeszcze siA� nie zakoA�czyA� (i nie moA?na wykluczyA� globalnych perturbacji), a nasz kraj wcale nie jest a�zzielonA� wyspA�a�?. Polsce naprawdA� potrzebne sA� zmiany, ktA?re choA� trochA� urealniA� zasadA� rA?wnych szans i pozwolA� paA�stwu skuteczniej stymulowaA� rozwA?j gospodarczy. Trzeba teA? zagwarantowaA�, by zwykli ludzie mieli realnie coA� do powiedzenia.

Niestety, jest wysoce prawdopodobne, A?e system demokratyczny w obecnym ksztaA�cie nie jest zdolny do wygenerowania koniecznych zmian. Z tym systemem zwiA�zane sA� bardzo wpA�ywowe interesy grup uprzywilejowanych, a i neoliberalna ideologia nie jest (jak kiedyA� komunizm) martwa. Aczkolwiek dobrze, A?e mamy system demokratyczny, bo choA� nie gwarantuje on antycypacyjnego dostosowania instytucji paA�stwa i jego polityki, to jednak chroni przed takimi konfliktami, jakie obserwujemy dziA� w krajach arabskich.

Z grubsza biorA�c wiadomo, co trzeba zrobiA�:

  • odblokowaA� system polityczny (duA?o mniej pieniA�dzy dla partii i twardy zakaz uA?ywania prywatnych A�rodkA?w, obniA?enie progA?w wyborczych, ograniczenie omnipotentnej wA�adzy TrybunaA�u Konstytucyjnego);
  • zmieniA� system podatkowy (wprowadzenie realnej progresji podatku dochodowego, niezaleA?nie od A?rA?dA�a dochodA?w);
  • zmodernizowaA� system ubezpieczeniowy (bezwyjA�tkowa zasada: wysokoA�A� skA�adki proporcjonalna do rzeczywistego dochodu i dobrowolne ubezpieczenie w II filarze; powolne podwyA?szanie wieku emerytalnego);
  • zrezygnowaA� z prywatyzacji a�zdo dnaa�? i z partyjnej nomenklatury w spA?A�kach Skarbu PaA�stwa;
  • zlikwidowaA� powiatowy szczebel samorzA�du;
  • zajA�A� twardA� postawA� wobec Brukseli (sprzeciw wobec ograniczenia funduszy spA?jnoA�ci i ponoszenia narzuconych kosztA?w na program A�rodowiskowy, niezgoda na peA�zajA�cA� federalizacjA� i odA�oA?enie na dA�ugi okres akcesji do strefy euro).

To oczywiA�cie nie wszystkie konieczne i celowe zmiany, a kaA?da z nich musi byA� skonkretyzowana. NaleA?y jednak podkreA�liA�, A?e problemem nie jest brak moA?liwoA�ci prowadzenia innej polityki, lecz zakorzeniony w interesach brak woli jej podjA�cia.

Trudno siA� spodziewaA�, A?e polityczny kartel (PO, PiS, SLD, PSL) wprowadzi zmiany otwierajA�ce dla konkurencji rynek polityczny. ZresztA� jest juA? do wyborA?w zbyt maA�o czasu. To jednak nie znaczy, A?e nic nie moA?na zrobiA�. Przede wszystkim potrzebne jest przekonanie jak najwiA�kszej czA�A�ci wyborcA?w, A?e udziaA� w gA�osowaniu to ich prawo, ale nie obowiA�zek. ZagroA?enie bojkotem wyborA?w to dla klasy politycznej jedyne dziA� realne niebezpieczeA�stwo. Jest teA? bardzo waA?ne, aby a�� wobec programowej impotencji ugrupowaA� parlamentarnych a�� pojawiA�y siA� pluralistyczne pomysA�y dla polityki. Aby jak najwiA�cej obywateli miaA�o A�wiadomoA�A�, A?e potencjalnie istniejA� merytoryczne alternatywy, A?e spA?r o wyjaA�nienie smoleA�skiej katastrofy a�� choA� waA?ny a�� nie moA?e zastA�piA� sporu o kluczowe kwestie ekonomiczne i spoA�eczne, o stosunek do integracji europejskiej i ksztaA�t systemu politycznego. JeA?eliby siA� to powiodA�o, znaczyA�oby to, A?e spoA�eczeA�stwo pokazaA�o klasie politycznej A?A?A�tA� kartkA�. Nie ma pewnoA�ci, czy coA� by to pomogA�o, ale moA?na mieA� nadziejA�, A?e powstaA�by niepokA?j. Warto zabiegaA� o taki efekt.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>