Ekspert zoptymalizowany

Ekspert zoptymalizowany

Pod koniec ubiegłego roku władze Grupy PKP ogłosiły plany „optymalizacji” sieci kolejowej, które polegać mają na skróceniu polskiej sieci kolejowej o kilka tysięcy kilometrów. Pojawiały się różne liczby – sięgające nawet 8 tys. km!

Forsowanym przez Grupę PKP planom likwidacji kolejnych tysięcy kilometrów linii kolejowych szybko sprzeciwił się niespotykany szeroki sojusz organizacji pracodawców, samorządu gospodarczego, organizacji pozarządowych, związkowców oraz ludzi nauki – od europejskiego stowarzyszenia przewoźników towarowych ERFA, Izby Gospodarczej Transportu Lądowego, Związku Niezależnych Przewoźników Kolejowych, przez takie stowarzyszenia i inicjatywy jak „Zielone Mazowsze”, „Kocham Radom” czy „Tiry na tory”, największe kolejarskie związki zawodowe aż po pracowników naukowych Politechniki Śląskiej czy Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Organizacje we wspólnym liście otwartym oświadczyły, iż „planowane przez polski rząd działania mogą jedynie doprowadzić do ostatecznego zmarginalizowania roli kolei w Polsce i uniemożliwienia jej rozkwitu w przyszłości”.

„Proces zamykania torów jest nieunikniony”

Choć od 1990 r. zlikwidowano w Polsce już 6,5 tys. km linii kolejowych, to bardzo szybko znalazł się ekspert, który popiera dalszy demontaż polskiej sieci kolejowej. – Proces zamykania torów jest nieunikniony, bo Polski nie stać na tak rozległą ich sieć – powiedział bez ogródek w połowie stycznia „Dziennikowi Gazecie Prawnej” Wojciech Śmiech z portalu „Rynek Kolejowy”.

Niespełna dwa tygodnie później – gdy internet obiegła robiąca wrażenie mapa porównująca gęstą sieć połączeń kolejowych z 1988 r. z poważnie przerzedzoną siecią z 2009 r. – „Gazeta Wyborcza” o komentarz poprosiła nie nikogo innego, lecz Wojciecha Śmiecha. Wyjaśnił on, dlaczego sieć kolejowa jest coraz krótsza: – Kolej nie spełnia już tej samej funkcji, którą spełniała na przełomie lat 80. i 90. Wtedy z kolei korzystał ponad miliard pasażerów rocznie. Dzisiaj to jest tylko ponad 200 milionów. Przed laty utrzymywano linie bez ekonomicznego uzasadnienia, bo nie było tego, co dziś rozumiemy jako ekonomię.

Skoro spadek liczby korzystających z kolei jest zjawiskiem zupełnie naturalnym, to jak Wojciech Śmiech wytłumaczy to, że w czasie gdy w Polsce liczba pasażerów przewożonych koleją spadła ponad pięciokrotnie, w wielu krajach Europy miał miejsce znaczący wzrost liczby podróżnych. Między innymi w Austrii (z 174 mln w 1991 r. do 214 mln w 2011 r.), Belgii (z 146 mln w 1991 r. do 229 mln w 2011 r.), Danii (z 144 mln w 1991 r. do 219 mln w 2011 r.), Francji (z 829 mln w 1991 r. do 1 mld 90 mln w 2011 r.), Niemczech (z 1 mld 397 mln w 1991 r. do 1 mld 981 mln w 2011 r.), Szwajcarii (z 291 mln w 1991 r. do 350 mln w 2011 r.), Wielkiej Brytanii (z 740 mln w 1991 r. do 1 mld 429 mln w 2011 r.) i we Włoszech (z 438 mln w 1991 r. do 530 mln w 2011 r.) – statystyki Synopsis międzynarodowego związku kolei UIC.

Dodajmy, że w Belgii, Holandii, Szwajcarii oraz we Włoszech wzrost liczby pasażerów miał miejsce jednocześnie z wydłużeniem sieci eksploatowanych linii kolejowych.

Może więc – zamiast wyjaśniać spadające wykorzystanie kolei w Polsce pustymi sloganami o tym, że „kolej nie spełnia już tej samej funkcji, którą spełniała” – warto rozważyć, czy na drastyczny spadek liczby pasażerów wpływu nie miało drastyczne skrócenie sieci kolejowej, przez co kolej odcięła się od mieszkańców całych regionów?

„Nie stać nas na tę liczbę linii”

– Nas nie stać nawet na tę liczbę linii, które mamy teraz. Chciałbym, żebyśmy mieli bardzo gęstą sieć, ale trzeba pamiętać, że teraz mamy jedną z gęstszych w Europie – ciągnął dalej w komentarzu dla „Gazety Wyborczej” Wojciech Śmiech.

Ze stwierdzeniem, że polska sieć jest jedną z gęstszych w Europie, zgodzić się jest bardzo trudno. Mianowicie w Polsce gęstość sieci kolejowej wynosi 63 km linii na 1000 km2, co stanowi jedynie połowę najwyższych europejskich wskaźników – 117 km/1000 km2 dla Belgii oraz 120 km/1000 km2 dla Czech.

Gęstszą od Polski sieć kolejową mają jeszcze między innymi: Wielka Brytania (66 km/1000 km2), Holandia (69 km/1000 km2), Słowacja (74 km/1000 km2), Węgry (82 km/1000 km2), Szwajcaria (87 km/1000 km2), czy Niemcy (94 km/1000 km2) – dane na podstawie rocznika statystycznego Komisji Europejskiej „EU transport in figures 2012”.

„Dalej tak dużo linii?”

– Pytanie, które teraz sobie zadajemy, to czy dalej chcielibyśmy mieć tak dużo linii, czy mniej, ale dobrze utrzymanych – stwierdził na koniec wypowiedzi dla „Gazety Wyborczej” Wojciech Śmiech. Zagadką pozostaje, na jakiej podstawie ekspert „Rynku Kolejowego” uważa, że im krótsza sieć kolejowa, tym wyższy poziom jej utrzymania. Dotychczasowe doświadczenia pokazują coś zupełnie odwrotnego.

Przez minionych 20 lat w Polsce masowe likwidacje linii kolejowych oraz pogarszający się stan wciąż istniejącej sieci były bowiem procesami jednoczesnymi. Od 1990 r. do 2010 r. polska sieć kolejowa skróciła się z 26,2 tys. km do 19,7 tys. km, czyli o jedną czwartą – to niechlubny europejski rekord. Równocześnie stan zachowanej sieci ze względu na brak bieżącego utrzymania wciąż się pogarszał. Tylko w okresie od 2000 r. do 2010 r. – gdy w sumie zdemontowano 2,9 tys. km sieci kolejowej – łączna długość odcinków objętych obniżeniem prędkości rokrocznie wyraźnie przekraczała długość odcinków objętych podwyższeniem prędkości. Przykładowo w ramach rozkładu jazdy 2002/2003 pociągi przyspieszyły na łącznie 176 km toru, jednocześnie jednak musiały zwolnić na w sumie 1979 km torów! Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe w raporcie rocznym za 2010 r. – a więc na zwieńczenie dwóch dekad demontowania linii kolejowych na masową skalę – sama przyznała, że w dobrym stanie znajduje się jedynie 36% sieci kolejowej.

„Sieć kolejowa jest generalnie za duża”

29-letni Wojciech Śmiech jest absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, gdzie obronił pracę magisterską „Grupy interesu w Unii Europejskiej” analizującą aktywność grup interesu pod kątem wpływu na instytucje unijne.

Zanim Wojciech Śmiech stał się ekspertem kolejowym, pracował w miesięczniku „Mice Poland”. Jak czytamy na stronie internetowej tego czasopisma, „w magazynie ukazują się publikacje dotyczące zarówno rynku eventów, konferencji i kongresów, jak i incentive i podróży biznesowych”.

Wojciech Śmiech – będąc obecnie nie tylko jednym z dziennikarzy miesięcznika „Rynek Kolejowy”, ale także redaktorem prowadzącym portal internetowy www.rynek-kolejowy.pl – rzeczywistości kolejowej musiał się szybko nauczyć. Wygląda na to, że nauczycielem Śmiecha był jego szef – Henryk Klimkiewicz, prezes wydającego „Rynek Kolejowy” Zespołu Doradców Gospodarczych TOR. Człowiek, który w 2007 r. w wywiadzie dla „Polskiej Gazety Transportowej” powiedział: – Sądzę, że sieć kolejowa w Polsce jest generalnie za duża.

Karol Trammer

Tekst pierwotnie ukazał się w dwumiesięczniku „Z Biegiem Szyn”, nr 64, marzec-kwiecień 2013; http://www.zbs.net.pl.

Dział
Aktualności
Wcześniej informowaliśmy o…

Czasem mniej znaczy lepiej

Czasem mniej znaczy lepiej

Za nadzór nad żywnością odpowiada pięć niezależnych służb, których kompetencje się nakładają. Taki system nie chroni konsumentów, nie jest też efektywny pod względem ekonomicznym.

Lepszym rozwiązaniem byłoby zatem stworzenie jednej inspekcji – stwierdza „Dziennik Gazeta Prawna”. Zdaniem głównego lekarza weterynarii Janusza Związka gwarantowałoby to kompleksową kontrolę całego procesu powstawania żywności – od etapu upraw na polu do końcowego produktu. Jego zdaniem większość prac powinien wykonywać lekarz weterynarii, bo to on ma wiedzę z zakresu żywienia i zdrowia zwierząt, stosowania leków, badania mięsa, zagrożeń mikrobiologicznych i chemicznych w żywności. Nadzór powinien być instytucją niezależną, a jego władze powinny mieć możliwość swobodnego działania w zakresie swoich kompetencji. Związek przypomina sytuację, jaka nastąpiła w przypadku ptasiej grypy z końca 2007 r., kiedy po tym, jak zabrakło pieniędzy w jednym województwie, Główna Inspekcja Weterynaryjna w sprawie przesunięcia środków musiała się zwracać do ministra rolnictwa, ten do ministra finansów, a ten dopiero do odpowiedniego wojewody.

Dysponowanie większymi środkami budżetowymi przez jedną instytucję umożliwiłoby także łatwiejsze zarządzanie sytuacjami kryzysowymi, takimi jak obecna afera z koniną. W jej przypadku niektóre inspektoraty z powodu braków kadrowych ograniczyły wykonywanie części działań, aby skupić się na pobieraniu i badaniu próbek DNA w poszukiwaniu koniny.

Nasz tekst o systemie nadzoru nad żywnością przeczytać można tutaj.

Dajcie żyć!

Dajcie żyć!

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych domaga się podwyżki najniższych emerytur i rent. Obecnie zdarza się, że seniorzy otrzymują świadczenia o wysokości poniżej minimum socjalnego.

OPZZ wystosowało w tej sprawie apel do Rządu RP. Zwraca w nim uwagę, że uchwalona 13 stycznia 2012 r. przez Sejm ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, dokonała odstępstwa od przyjętych reguł waloryzacji. W konsekwencji od 1 marca 2012 r. świadczeniobiorcy otrzymali podwyżki emerytur i rent w jednakowej wysokości.

Waloryzacja świadczeń przeprowadzana w 2013 r. jest na poziomie 4%. Najniższa emerytura, renta rodzinna i renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wzrosły do ok. 760 zł, zaś renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do ok. 590 zł netto. Tymczasem z badań prowadzonych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych wynika, że minimum socjalne w emeryckich gospodarstwach domowych we wrześniu 2012 r. wynosiło w gospodarstwie jednoosobowym 1038 zł netto, zaś w dwuosobowym 856 zł netto na osobę. Oznacza to, że wysokość minimalnych emerytur jest niższa od wysokości minimum socjalnego: niektórzy emeryci po przepracowaniu kilkudziesięciu lat żyją w skrajnej biedzie.

OPZZ zauważa także, że waloryzacja świadczeń od marca 2013 r. jest niższa o kilkaset milionów zł od zakładanej w ustawie budżetowej. W związku z tym apeluje, aby zaoszczędzone środki przeznaczyć na pozawaloryzacyjne podwyższenie najniższych świadczeń poprzez nowelizację art. 85 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. „Zgodnie z argumentacją rządu zeszłoroczna »waloryzacja« wynikała z konieczności poprawy sytuacji materialnej emerytów i rencistów otrzymujących świadczenia w niskiej wysokości. Realizacja powyższego postulatu będzie przekonującym przejawem troski o poziom życia najbiedniejszych i stanowić będzie konsekwentną kontynuację polityki rządu zapoczątkowanej w ubiegłym roku” – podsumowuje OPZZ.

Nie udawajcie, że związek nie istnieje

Nie udawajcie, że związek nie istnieje

Kilkunastu związkowców z „Solidarności” protestowało pod jednym z łódzkich marketów sieci Lidl, domagając się lepszych warunków pracy. Związek jest od początku swojego istnienia ignorowany przez władze firmy.

Jak informuje „Gazeta Wyborcza”, pod marketem przy ul. Piłsudskiego 151 grupa związkowców rozdawała klientom ulotki informacyjne z napisem „HIPERWYZYSK”. Związek zawodowy w sieci został zarejestrowany 11 stycznia (pisaliśmy o tym tutaj), jednak władze przedsiębiorstwa nie chcą z nim rozmawiać. – „Bezczelność tej firmy jest niespotykana. Do tej pory nie doszło do spotkania w sprawie naszych postulatów. Firma oddelegowała do kontaktów z nami osobę, która nie ma żadnych uprawnień. Poza tym żądają podania listy członków związku. To niezgodne z prawem. W Polsce to nie firmy stanowią prawo” – denerwuje się Waldemar Krenc, szef łódzkiej „Solidarności”.

Pracownicy Lidla domagają się zwiększenia zatrudnienia. Obecnie obciążenie personelu pracą jest nadmierne, a zbyt mała liczba osób obsługujących klientów powoduje kolejki przy kasach i rozdrażnienie kupujących. – „Kiedy cztery lata temu przyjmowałam się do pracy, było nas średnio o trzy osoby więcej na zmianie. Mamy dużo obowiązków. Oprócz pracy na kasie musimy rozładować towar, wypiec pieczywo i robić zamówienia” – wyjaśnia Natalia Bajerska, wiceprzewodnicząca NSZZ „Solidarność” Pracowników Lidla.