NIK o inwestycjach na terenach powodziowych

Gminy nie podejmujA� wystarczajA�cych dziaA�aA�, aby chroniA� mieszkaA�cA?w przed skutkami powodzi. Kontrola NIK wykazaA�a, A?e samorzA�dy nie ograniczaA�y zabudowy terenA?w zagroA?onych zalaniem. Decyzje o pozwoleniu na budowA� zwykle nie zawieraA�y informacji dla inwestorA?w o zagroA?eniu powodziowym na terenie planowanej inwestycji. Informacji takich w zdecydowanej wiA�kszoA�ci brakowaA�o takA?e w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego a�� ujA�to i opisano w nich jedynie dziesiA�tA� czA�A�A� obszarA?w zagroA?onych powodziA�.

W wyniku powodzi, ktA?re przeszA�y przez PolskA� w maju i czerwcu 2010 r., poszkodowanych zostaA�o blisko 70 tys. rodzin. Straty poniosA�o 811 gmin, a wartoA�A� tych strat oszacowano na ponad 12 mld zA� [1].A�Zdaniem NIK jednA� z gA�A?wnych przyczyn rosnA�cych szkA?d jest zabudowa terenA?w zagroA?onych powodziA�.

nik-tereny-powodziowe-grafika

W trakcie kontroli NIK stwierdziA�a nastA�pujA�ce nieprawidA�owoA�ci w gminach:

1. W niewystarczajA�cym stopniu wykorzystywaA�y miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego do ograniczania zabudowy na terenach zagroA?onych powodziA�. Plany te obejmowaA�y zaledwie 12 proc. takich obszarA?w, z czego tylko w 1/3 przypadkA?w wprowadzono zakazy, ograniczenia i warunki, po speA�nieniu ktA?rych zabudowa w tych miejscach bA�dzie moA?liwa. Miejscowe plany w 21 proc. zbadanych urzA�dA?w miast i gmin nie okreA�laA�y granic i sposobA?w zagospodarowania terenA?w szczegA?lnie zagroA?onych powodziA� oraz obszarA?w osuwania siA� mas ziemnych, co stanowiA�o naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

2. W przypadku 30 proc. skontrolowanych urzA�dA?w miast i gmin studia uwarunkowaA� i kierunkA?w zagospodarowania przestrzennego nie zawieraA�y A?adnych zapisA?w zakazujA�cych lub ograniczajA�cych lokalizacjA� inwestycji i nie okreA�laA�y warunkA?w, ktA?rych speA�nienie umoA?liwiA�oby bezpiecznA� zabudowA� na terenach zagroA?onych powodziA�. NIK zwrA?ciA�a uwagA� na przypadek Prezydenta UrzA�du Miasta Bielsko-BiaA�a, ktA?ry a�� pomimo wielokrotnie wyraA?anej negatywnej opinii Dyrektora Regionalnego ZarzA�du Gospodarki Wodnej dotyczA�cej pominiA�cia w projekcie czA�A�ci terenA?w zagroA?onych powodziA� a�� uznaA� projekt za uzgodniony i przekazaA� go Radzie Miasta do uchwalenia, co byA�o niezgodne z art. 11 pkt 9 ustawy o planowaniu.

3. W aA? 1/5 skontrolowanych organA?w [2] w decyzjach o warunkach zabudowy oraz prawie we wszystkich gminach w decyzjach o pozwoleniu na budowA� nie informowano inwestorA?w o skutkach i zagroA?eniach lokalizowania przedsiA�wziA�A� na terenach zagroA?onych powodziA�. ZdarzaA�y siA� przypadki, kiedy pozwolenie na budowA� wydawano pomimo posiadanej przez gminA� i inwestora wiedzy, A?e planowana inwestycja ma zostaA� zlokalizowana na terenie o podwyA?szonym ryzyku wystA�pienia powodzi. Np. w Toruniu i Brzegu wydano pozwolenia na budowA�, pomimo A?e parter lub piwnica znajdowaA�y siA� na poziomie niA?szym od poziomu tzw. wody stuletniej (czyli poziomu zwierciadA�a wody podczas powodzi, wystA�pujA�cego z prawdopodobieA�stwem raz na sto lat). W ocenie NIK nieinformowanie inwestorA?w o zagroA?eniu powodziowym na danym terenie stwarza ryzyko, A?e obszary te bA�dA� zabudowywane, co w dA�uA?szej perspektywie zwiA�ksza potencjalne straty spowodowane przez A?ywioA�.

4. W dwA?ch skontrolowanych organach kontrolerzy NIK stwierdzili znaczne braki w magazynach przeciwpowodziowych (np. UrzA�d Miasta Bielsko-BiaA�a dysponowaA� jedynie ok. 15 tonami piasku zamiast wymaganych 40, a w Gminie BorzA�cin wyposaA?enie magazynu byA�o niezgodne z gminnymi przepisami).

5. W 3 gminach (DobrzeA� Wielki, Tarnobrzeg i Szczucin) w operacyjnych planach ochrony przed powodziA� brakowaA�o waA?nych informacji (jak np. liczba osA?b i budynkA?w zagroA?onych powodziA�, wielkoA�A� obszarA?w obarczonych ryzykiem wystA�pienia powodzi czy przyczyny zagroA?enia poszczegA?lnych terenA?w). Plany nie wskazywaA�y dziaA�aA� prewencyjnych, nie przewidywaA�y systemu ostrzegania mieszkaA�cA?w i reagowania na zagroA?enia powodziowe ani nie okreA�laA�y sposobu monitorowania zagroA?eA�, zapewnienia siA� ratowniczych i A�rodkA?w technicznych niezbA�dnych do usuwania skutkA?w zagroA?eA�.

29 proc. gmin z wA�asnej inicjatywy podejmowaA�o dziaA�ania w celu zabezpieczenia mieszkaA�cA?w przed skutkami powodzi. Zdaniem Izby byA�y to jednak pojedyncze dziaA�ania, nie tworzA�ce kompleksowego systemu, ktA?ry w znaczA�cy sposA?b przyczyniA�by siA� do poprawy bezpieczeA�stwa ludzi i mienia przed powodziA� czy ograniczyA� straty materialne.

Zaniedbania po stronie gmin czA�A�ciowo miaA�y zwiA�zek z brakiem precyzyjnych przepisA?w, ktA?re nie zobowiA�zywaA�y gmin do ograniczania lub odmowy realizacji inwestycji na obszarach zagroA?onych powodziA�. Problemem byA�a teA? opieszaA�oA�A� Regionalnych ZarzA�dA?w Gospodarki Wodnej. Dyrektorzy RZGW byli ustawowo zobowiA�zani do opracowywania studiA?w ochrony przeciwpowodziowej, ktA?re miaA�y pomA?c gminom w zarzA�dzaniu takimi terenami. WedA�ug danych RZGW tylko dwA?ch DyrektorA?w wywiA�zaA�o siA� z okreA�lonego prawem obowiA�zku.

NIK podkreA�la jednak, A?e ani niedoskonaA�oA�ci prawa, ani zaniedbania organA?w administracji rzA�dowej (DyrektorA?w RZGW) nie zwalniajA� gmin z odpowiedzialnoA�ci za racjonalne ksztaA�towanie polityki przestrzennej, w tym planowanie zabudowy z uwzglA�dnieniem zagroA?enia powodziowego.

W celu zminimalizowania potencjalnych skutkA?w powodzi w przyszA�oA�ci NajwyA?sza Izba Kontroli wnioskuje o podjA�cie dziaA�aA� przez wA?jtA?w, burmistrzA?w i prezydentA?w miast w zakresie:
1. objA�cia miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego wszystkich terenA?w zagroA?onych powodziA� i stworzenia w nich szczegA?lnych warunkA?w dla inwestycji, w tym wymagaA� konstrukcyjnych dla obiektA?w budowanych na tych terenach;
2. pilnego uwzglA�dnienia w miejscowych planach granic obszarA?w szczegA?lnego zagroA?enia powodziA� w celu okreA�lenia terenA?w, na ktA?rych naleA?y wprowadziA� ograniczenia zabudowy;
3. informowania inwestorA?w o zagroA?eniach wynikajA�cych z lokalizacji inwestycji na terenach zagroA?onych powodziA� w treA�ci wydawanych decyzji o warunkach zabudowy i decyzjach o pozwoleniu na budowA�;
4. podjA�cia dziaA�aA� zapewniajA�cych przestrzeganie terminu wydawania decyzji administracyjnych zgodnie z Kodeksem postA�powania administracyjnego;
5. uzgadniania projektA?w decyzji o warunkach zabudowy z wA�aA�ciwymi organami, okreA�lonymi w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

[1] Plany zarzA�dzania ryzykiem powodziowym dla obszarA?w dorzeczy i regionA?w wodnych a�� opracowanie Krajowego ZarzA�du Gospodarki Wodnej.
[2] Wydawanie decyzji o pozwoleniu na budowA� skontrolowano zarA?wno w urzA�dach miast na prawach powiatA?w jak i w starostwach powiatowych.

NIK o planowaniu i realizacji inwestycji na terenach powodziowych a�� informacje szczegA?A�owe (plik PDF)

_____

Przedruk za stronA� NajwyA?szej Izby Kontroli

O zA�ej i dobrej polityce wobec zagroA?enia powodziowego czytaj takA?e tutaj.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>