Przeciw globalnemu wyzyskowi

Do opinii publicznej coraz czA�A�ciej docierajA� informacje o naduA?yciach w wykonaniu znanych firm odzieA?owych, ktA?re m.in. w krajach trzeciego A�wiata korzystajA� z bezpardonowego wyzysku pracownikA?w. O tych problemach rozmawiamy z MariA� HumA�, prezeskA� Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie oraz koordynatorkA� Kampanii Clean Clothes Polska.

***

Czym jest Kampania Clean Clothes Polska i w jakim celu zostaA�a powoA�ana?

Maria Huma: Clean Clothes Polska jest krajowA� platformA� miA�dzynarodowej sieci Clean Clothes Campaign. A?A�czy ona wysiA�ki zwiA�zkA?w zawodowych, organizacji pozarzA�dowych iA�wszystkich, ktA?rzy dziaA�ajA� na rzecz poprawy warunkA?w pracy wA�przemyA�le odzieA?owym w Europie i krajach producenckich, do ktA?rych zaliczane sA� gA�A?wnie paA�stwa azjatyckie. Domagamy siA� od firm odzieA?owych, aby wziA�A�y odpowiedzialnoA�A� za warunki pracy wA�ich a�zA�aA�cuchach produkcjia�?, a wiA�c takA?e u swych podwykonawcA?w. Z kolei konsumentA?w zachA�camy do wspierania tych postulatA?w odpowiedzialnymi zakupami orazA�udziaA�em w kampaniach.

Kampania Clean Clothes jest na terenie naszego kraju prowadzona od 2009 roku. Stoi za niA� nieformalna koalicja organizacji, takich jak Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie, Koalicja KARAT, PolskaA�Akcja Humanitarna czy OA�rodek DziaA�aA� Ekologicznych a�zA?rA?dA�aa�?.

Jakie dziaA�ania przeprowadziliA�cie do tej pory w przestrzeni miA�dzynarodowej?

M. H.: JednA� z naszych najwaA?niejszych kampanii jest a�zGodna pA�aca dla wszystkicha�?. Wierzymy, A?e pracownicy przemysA�u odzieA?owego powinni otrzymywaA� wynagrodzenie, ktA?re pozwoli im na utrzymanie siebie i swoich rodzin. Tymczasem w wielu krajach, gdzie produkuje siA� odzieA?, pracownicy fabryk nie otrzymujA� godnej pA�acy. Dzieje siA� to mimo rosnA�cych zyskA?w branA?y odzieA?owej. Z ceny, ktA?rA� konsumenci pA�acA� za sztukA� odzieA?y, zaledwie 1-2% trafia do pracownikA?w, a okoA�o 50% do wA�aA�cicieli marek odzieA?owych. Korporacje odzieA?owe, kierujA�c siA� maksymalizacjA� zyskA?w, przenoszA� siA� do krajA?w sA�abo rozwiniA�tych, gdzie istnieje sA�aby system prawa pracy, a siA�a robocza jest tania. Robotnicy czasami protestujA� przeciwko gA�odowym pA�acom a�� ostatnio wyszli na uliceA� w KambodA?y, napotykajA�c na brutalnA� reakcjA� wA�adz. Tam i w wielu innych krajach Azji wschodniej przemysA� i eksport opierajA� siA� gA�A?wnie na branA?y odzieA?owej. Celem naszej kampanii jest obywatelski nacisk na rzA�dy w sprawie utrzymania pA�ac minimalnych na odpowiednim poziomie.

KolejnA� akcjA�, ktA?rA� organizujemy, jest a�zBezpieczeA�stwo w Bangladeszua�?. Bangladesz to drugi co do wielkoA�ci producent odzieA?y (po Chinach). Niestety warunki pracy sA� tam bardzo zA�e. W fabrykach dochodzi bardzo czA�sto do A�miertelnych wypadkA?w i katastrof. Tylko w ciA�gu ostatniej dekady w tragicznej serii katastrof budowlanych i poA?arA?w fabryk odzieA?owych zginA�A�o ponad 1500 pracownikA?w, a setki zostaA�y ranne. WA�rA?d przyczyn tragedii podaje siA� wady konstrukcyjne budynkA?w, brak odpowiednich zabezpieczeA� przeciwpoA?arowych, brak szkoleA� dla pracownikA?w i przeA�ladowania zwiA�zkowcA?w, ktA?re uniemoA?liwiajA� skutecznA� ochronA� bezpieczeA�stwa pracownikA?w. Problem ten zostaA� nagA�oA�niony po katastrofie w szwalni Rana Plaza, gdzie w 2013 roku wskutek zawalenia siA� budynku zginA�A�o ponad tysiA�c osA?b. Wtedy to, po apelach konsumentA?w, doszA�o do podpisania porozumienia pomiA�dzy firmami a zwiA�zkami zawodowymi oraz organizacjami pozarzA�dowymi, ktA?re dotyczyA�o bezpieczeA�stwa budynkA?w i ochrony przeciwpoA?arowej w fabrykach w Bangladeszu.

Walczymy rA?wnieA? o obowiA�zkowy globalny zakaz piaskowania (tzw. sandblasting) jeansA?w w przemyA�le odzieA?owym. Jest to proceder bardzo niekorzystny dla zdrowia pracownikA?w fabryk, ktA?rzy z tego powodu czA�sto zapadajA� na krzemicA�. Pomimo tego, A?e oficjalnie wiele firm odzieA?owych wycofaA�o siA� ze stosowania tej metody, to raporty Clean Clothes dowodzA�, A?e piaskowanie wciA�A? jest praktykowane w Bangladeszu i Chinach.

Powiedz teraz kilka sA�A?w o tym, co udaA�o wam siA� zrobiA� w Polsce.

M. H.: PrzeprowadziliA�my szkolenia dla nauczycieli i uczniA?w w polskich szkoA�ach odzieA?owych, podczas ktA?rych opowiadaliA�my im o warunkach pracy w fabrykach odzieA?owych w krajach producenckich. Ponadto zwrA?ciliA�my siA� do polskich firm odzieA?owych (m.in. do firmy LPP odpowiedzialnej za produkcjA� ubraA� marki Reserved) z propozycjA� dialogu. PoprosiliA�my LPP o wyjawienie, gdzie dokA�adnie szyte sA� ich ubrania i w jakich warunkach odbywa siA� ta produkcja. LPP zobowiA�zaA�o siA� do opracowania caA�oA�ciowej strategii spoA�ecznej odpowiedzialnoA�ci biznesu, opartej na monitoringu A�aA�cucha dostaw, ale niestety zA� tych obietnic pA?ki co siA� nie wywiA�zali. PA?A?niej metki LPP zostaA�y odnalezione w ruinach budynku szwalni Rana Plaza. Firma jednak nie chciaA�a nam wyjaA�niA�, czy ich ubrania byA�y produkowane w fabryce, w ktA?rej doszA�o do tak wielkiej tragedii. Po tym, jak media zainteresowaA�y siA� tematem, LPP wydaA�o komunikat, w ktA?rym napisali, A?e nie wiedzieli, gdzie dokA�adnie odbywaA�a siA� produkcja. OdnieA�liA�my wraA?enie, A?e caA�kowicie zlekcewaA?yli tA� sprawA�. PlanowaliA�my wtedy zorganizowanie demonstracji w Warszawie i A?odzi, ale ostatecznie wycofaliA�my siA� z tego pomysA�u, bo LPP przystA�piA�o do miA�dzynarodowego porozumienia dotyczA�cego bezpieczeA�stwa fabryk w Bangladeszu. Niestety po tym, jak prA?bowaliA�my wyciA�gnA�A� od LPP informacje, firma zaprzestaA�a jakichkolwiek kontaktA?w z nami.

Skoro juA? rozmawiamy o LPP, to powiedz, jak odnosicie siA� jako organizacja do tego, A?e ta firma zdecydowaA�a siA� pA�aciA� podatki poza PolskA�?

M. H.: UwaA?amy, A?e jest to dziaA�anie niekorzystne dla gospodarki naszego kraju. MogA� siA� zgodziA� z tym, A?e biurokracja czy niespA?jnoA�A� przepisA?w sA� w Polsce problemem dla przedsiA�biorcA?w, ale przecieA? statystyki jasno mA?wiA�, A?e akurat koszty pracy w Polsce sA� niskie, jak na standardy europejskie. Absurdalny jest wiA�c argument o wysokich podatkach, ktA?re miaA�yby rzekomo usprawiedliwiaA� dziaA�ania korporacji uciekajA�cych do rajA?w podatkowych. Jako platforma organizacji pozarzA�dowych dziaA�ajA�cych na rzecz odpowiedzialnego biznesu nie zgadzamy siA� z takim postA�powaniem firm, bo nie ograniczamy siA� tylko do spraw pracowniczych i pewne procesy gospodarcze staramy siA� rozpatrywaA� w szerszej perspektywie.

Czy na podstawie obserwacji prowadzonych przez waszA� organizacjA� moA?esz stwierdziA�, A?e sytuacja pracownikA?w w azjatyckich fabrykach odzieA?owych w ciA�gu ostatnich dekad ulegA�a poprawie? Jak to wyglA�da w porA?wnaniu do krajA?w Europy Wschodniej?

M. H.: Zdecydowanie tak. Sytuacja ulegA�a poprawie w porA?wnaniu do tego, co dziaA�o siA� np. dwadzieA�cia lat temu. Wtedy w fabrykach pracowaA�y takA?e osoby niepeA�noletnie, teraz raczej siA� tego unika. Coraz szerzej stosuje siA� pA�acA� minimalnA�. Pewne standardy zaczA�A�y byA� tam przestrzegane. To m.in. zasA�uga takich organizacji jak nasza, ktA?re od wielu lat przypominajA� o tym, A?e prawa pracownicze nie mogA� byA� A�amane. OczywiA�cie problemA?w nadal jest sporo, wciA�A? jest o co walczyA�. W Europie jest duA?o lepiej pod wzglA�dem bezpieczeA�stwa pracy, ale z kolei w takich krajach jak Polska, BuA�garia, Rumunia, Turcja czy Ukraina gA�odowe pensje pozostajA� problemem wielu pracownikA?w.

W jaki sposA?b Polacy reagujA� na wasze dziaA�ania i postulaty?

M. H.: MuszA� powiedzieA�, A?e jest coraz lepiej. Jeszcze kilka lat temu trudniej byA�o dotrzeA� z takim przekazem, ale od jakiegoA� czasu chyba nastA�puje wzrost A�wiadomoA�ci PolakA?w. Badania opinii publicznej jednoznacznie wskazujA�, A?e Polacy chcA�, aby paA�stwo chroniA�o ich przed wyzyskiem, a kapitalizm w naszym kraju przybraA� w koA�cu ludzkA� twarz. MyA�lA�, A?e takie nastroje to skutek szalejA�cego A�wiatowego kryzysu gospodarczego, ktA?ry coraz bardziej daje siA� we znaki rA?wnieA? naszym rodakom.

DziA�kujA� za rozmowA�.

RozmawiaA� Bartosz Oszczepalski, 27 marca, 2014 r.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>